Aan het woord is: Truus van der Kaaij

 

Truus van der Kaaij     
Naam:  Truus van der Kaaij   
Leeftijd:  67 jaar  
 Te bereiken:  truusvanderkaaij@introweb.nl; T 072-5338086   


Wat doet u in het dagelijks leven? 

Ik kom uit het onderwijs. Was docent Engels & Special Needs & dyslexiespecialist & Specialist in Gifted Education (ECHA).
In het onderwijs leeft het ideaal van de mensontwikkeling. Leren en leerproblemen. Dat leeft nog steeds in me. Het is mijn vak en mijn hobby.
Tja, als 65+-er loop ik me dus vaak druk te maken over persoonlijkheidsontwikkeling (Dᶏbrowski), hoogbegaafdheid en levensbeschouwing. Liefst studeer ik daar de hele dag over. Ik geef lezingen, workshops of studiedagen daar waar ik gevraagd word. En in gestolen uurtjes schrijf ik over persoonlijkheidsontwikkeling en spirituele ontwikkeling. Daarnaast, maar eigenlijk op de eerste plaats, heb ik twee kinderen, elk met een gezin: samen vier kleinkinderen.
Ik kom altijd tijd tekort en heb het gevoel dat ik vrienden laat wachten. Alles verdient intense aandacht: misdiagnose bij begaafden & gevoeligen, psychiatrie, mijn koorstudie (oratoriumkoor), kunst, natuur, bloemen…..


Wat heeft u met hoogbegaafdheid?

Het richt mijn blik. Ik kijk nu ongeveer 15 jaar door die bril. Ik word er heel erg blij van (!) en snap de mens in het algemeen steeds beter want elke leeftijdsfase laat weer iets nieuws zien. Voorheen had ik me binnen het onderwijs verdiept in het anders-zijn, ik was naast docent Engels ook docent Special Needs en dyslexiespecialist. Ik was er al vroeg van overtuigd dat diegenen die anders-zijn ons heel veel kunnen leren over ons zelf, want niets menselijks is ons vreemd. Hoogbegaafden spannen voor mij hiervoor de kroon. Ik begon mijn werkloopbaan als directiesecretaresse in een psychiatrisch ziekenhuis, de Willibrordus stichting in Heiloo. Als ik bewoners van deze stichting bij de kassa zag staan in de lokale supermarkt vroeg ik mezelf wel eens af, wie nu eigenlijk bepaalt wat normaal is en wat niet. En ook: wat weten we over de mensheidsontwikkeling op weg naar de toekomstige mens? Wat duiden we nu als abnormaal wat een onbekende overgangsfase is naar de toekomst?


Wat was uw eerste confrontatie met hoogbegaafdheid?

Ik was in het kader van Special Needs in 1984 op het eerste Nederlandse symposium over hoogbegaafdheid, georganiseerd door professor Franz Mönks aan de universiteit van Nijmegen. Ik werd daar erg enthousiast over hoogbegaafdheid, maar pakte het thema nog niet op als speerpunt van mijn carrière.
Jaren later hoorde ik mezelf in een nascholingscommissie voor docenten op de Europese School voorstellen dat we misschien eens een studiedag zouden moeten organiseren over hoogbegaafdheid omdat het onderwerp slechts incidenteel aandacht kreeg, afhankelijk van de interesse van de individuele docent. Toen begon de bal te rollen. Mijn eerste workshop op school. Men zei dat ik daarna de school op zijn kop zette met allerlei (internationale) projecten en ontwikkelingen op dat gebied. Ik begon in 2002 met de ECHA opleiding in Nijmegen. Geweldige tijd.
Daarna kwam pas de herkenning in de kring van mensen om me heen. En de persoonlijkheidstheorie van Dᶏbrowski werd mijn thema! Voor zover ik weet was ik daarmee in Nederland een pionier, en misschien ook in het zoeken naar en vormgeven aan adequaat onderwijs aan de hoogbegaafde vanuit het perspectief van persoonlijkheidsontwikkeling.


Wat is volgens u het meest hardnekkige vooroordeel over hoogbegaafdheid?

Dat hoogbegaafdheid samenvalt met een hoge intelligentie op het gebied van wis- en natuurkunde. Ik ben er zelf ook nog steeds een beetje mee behept, hoe scherp ik ook weet dat het niet klopt. Als we kijken naar de drie intelligenties van Sternberg en de meervoudige intelligentie van Gardner dan is dit een misvatting. Een narrow-mindedness die een belemmerende overtuiging of vooroordeel genoemd kan worden in het kijken naar hoogbegaafdheid. Door dit vooroordeel worden veel hoogbegaafden niet (h)erkend, met alle gevolgen van dien. Intelligentie is voor mij een som van cognitief, intuïtief, affectief en neurologisch functioneren.


Wat is volgens u een dilemma binnen hoogbegaafdheid?

Het moeilijkste dilemma voor hoogbegaafden vind ik de balans te vinden tussen breed en diep. Enerzijds is alles interessant: je kunt je hele leven vullen met seriële expertise, steeds weer met volle aandacht iets nieuws intens uitdiepen. Anderzijds vereist kwaliteit dat je je aandacht bij je thema houdt, dat je je specialisatie kiest en doorzet. Als je A gezegd hebt, moet je ook B zeggen. Daarbij vraagt ook het sociale natuurlijk nog aandacht, zoals iedereen dat kent. Slechts sommigen flierefluiten er makkelijk doorheen, denk ik. Dit dilemma tussen breed en diep kan leiden tot burn-out, uitval, kortom, tot crises.


Wat is volgens u het interessantste aan hoogbegaafdheid?

Het interessantste van hoogbegaafden vind ik hun sprankelende, vindingrijke geest, hun speelsheid, wendbaarheid, hun onverwachte creatieve vondsten. Ik kan er geen genoeg van krijgen. Maakt me heel blij. Tilt me op tot euforie. Want het hoogste geluk is voor mij het inzicht.


Wat is volgens u het leukste aan hoogbegaafdheid?

Dat zal iedereen die hoogbegaafden echt kent wel al opgemerkt hebben, denk ik: hun humor. Ik wens hen dan ook toe dat ze gelijken treffen om hun humor vorm te kunnen geven. In je eentje zet je je humor niet in.
Ook vind ik het leuk, dat ze, mijns inziens, niet vaak echt lang boos blijven, omdat er altijd in no-time wel weer een ontsnappingsmogelijkheid gevonden kan worden, en er gerelativeerd kan worden.


Wat is volgens u het meest onbekende aan hoogbegaafdheid?

Ik ben nu bij en met Choochem aan het onderzoeken of hoogbegaafden naast hooggevoelig ook hoogreligieus zouden zijn. Ik kan voor mezelf, met mijn mensbeeld, uitleggen dat ze per definitie bewuster zouden zijn. Maar eerst maar eens wat rondvragen bij mensen. Er zijn meerdere aanwijzingen voor bevestiging hiervan uit onderzoek (Dᶏbrowski, Räsänen, Schollaart, Murray) en verwijzingen in die richting in artikelen van hoogbegaafdheidsspecialisten. Maar in de vele lijstjes van kenmerken van hoogbegaafden wordt dit (nog) niet expliciet genoemd, toch? Wel dat ze meer intuïtief zijn. De uitdaging is de relaties tussen het ene en het andere begrip, t.w. religiositeit, bewustzijn en intuïtie te kunnen beargumenteren. Liefst binnen de mainstream wetenschap. Dat deze kwaliteit van hoogbegaafden vaak met zich meebrengt dat ze een persoonlijkheidsontwikkeling doormaken met vallen en opstaan, zoals Dᶏbrowski ons heeft geleerd, is niet algemeen bekend in de buitenwereld denk ik.


Welk symbool/plaatje zou u geven aan hoogbegaafdheid?

Dᶏbrowski spreekt over begaafdheid als een ‘tragic gift’.
Hamartia is een Oudgriekse term om de fatale “fout” of zwakte in het karakter van een hoofdrolspeler van een tragedie aan te duiden. De fout die de held tenslotte ten val zal brengen. In de Griekse tragedie tart de held in zijn hoogmoed bewust de grenzen van de natuurlijke orde (van de Goden) en wordt hij daardoor speelbal van het noodlot. Dit leidt tot een louterend inzicht, en soms zelfs tot de dood.
Ook onze hoogbegaafde helden veroorzaken vaak net als in een Griekse tragedie hun eigen ongeluk. Niet door overmoed zoals bij de Grieken, maar vaak onbewust door verschillende interne en externe factoren. Sprekend over spirituele en persoonlijkheidsontwikkeling komen de woorden zelfinzicht en bewustwording naar voren. Als we iets niet oppakken met bewustzijn, dan schoolt het leven ons door loutering.
Dᶏbrowski geeft aan dat tegenslag een voorwaarde is voor persoonlijke groei. Aldus zouden we pijn dus kunnen ‘accepteren’ als hij louterend is.
Onderstaand plaatje laat iets zien over de relatie tussen hoofd en hart.

 James and Michael Fitzgerald (The Project Twins), een zeer getalenteerd graphic art duo uit Ierland, maakte bovenstaand ontwerp voor het begrip Hamartia.

James and Michael Fitzgerald (The Project Twins), een zeer getalenteerd graphic art duo uit Ierland, maakte bovenstaand ontwerp voor het begrip Hamartia.

 

Wat zou u op korte termijn willen doen (ongeacht haalbaarheid) voor hoogbegaafden?

Van vitaal belang in de opvoeding van kinderen is de (h)erkenning van hun bijzondere kwaliteiten en de juiste pedagogie om te voorkomen dat ze faalangstig of ‘ontzield’ worden als iets niet lukt en dan al hun typische kenmerken verliezen. Een hoogbegaafd kind kan gaan functioneren als een begaafd kind als het hoogbegaafde niet wordt gerealiseerd.

Idealiter zou ik hen, als in een utopie, zelfinzicht willen meegeven vanaf het moment van leren omgaan met anderen. En voor hun opvoeders een handleiding erbij! En overal waar ze begeleid worden, zouden begeleiders moeten weten van de valkuil van hun tomeloze inzet, zodat ze niet geëxploiteerd worden, én van de noodzaak van emotionele pijn voor persoonlijkheidsontwikkeling. Ik zou ze scenario’s willen laten schrijven voor hun leven. Een plan B, en misschien zelfs een plan C. Er zijn vele levenspaden. Het pad van de maakbare, succesvolle levensverbeteraar is niet het enige pad. 

Verder zou ik hen consistent gedachtegoed willen aanreiken over levensbeschouwing, zodat twijfel, afkeer en angst niet domineren en de onderstroom van hun stemming zo lang mogelijk boven nul kan blijven.
Tenslotte zou ik bij de sociaal kwetsbaren op hun voorhoofd een bordje willen plakken waarop staat dat niet alle getalenteerden tot bloei komen zoals in onze prestatiemaatschapij, denkend vanuit rendement, wordt verwacht. Sommigen gaan namelijk in een overlevingsmodus omdat ze een andere taak hebben in dit leven.


Wat is uw droom/wens voor hoogbegaafden?

Dat ze niet uit het veld geslagen worden door het leven. Dat hun veerkracht net iets groter is dan de ontmoete tegenslag. Want het gaat er niet om wat we tegenkomen, maar om hoe we er tegenover staan, onze gedachten erover. En hoe we onze houding bepalen ten opzichte wat er op ons pad komt.

 

Welk boek of welke film over hoogbegaafdheid kunt u ons aanbevelen?

Voor mij geldt: “schoenmaker houd je bij je leest”, dus raad ik aan: Dᶏbrowski’s Theory of Positive Disintegration, van Sal Mendaglio, Ph.D., Editor (2008).
En het opnieuw verschenen: Personality Shaping Through Positive Disintegration van Kazimierz Dᶏbrowski, MD, PhD (2015). Paperback (28 dollar):


Heeft u voor ons een case / voorbeeld mbt hoogbegaafdheid dat u met ons wilt delen?

Ik heb een jongen mogen begeleiden uit een muzikaal begaafd gezin. Hij werd weggestuurd van het categoriale gymnasium vanwege onvoldoende leerresultaten ten gevolge van een leerprobleem. Dat beschadigde hem. Hij wilde met alle kracht, met vallen en opstaan, op de volgende school laten zien dat hij het VWO waardig was. Inmiddels haalde hij meerdere landelijke prijzen in de muziek: een glanzende carrière wachtte hem daar. Toen ik hem na het behalen van zijn VWO-examen vroeg waarmee hij blijer was: zijn prijzen die zijn toekomst voorspelde, of zijn VWO-diploma, zei hij: mijn diploma, want daar heb ik hard voor moeten werken; muziekkwaliteiten had ik al. Het gaf hem zijn zelfvertrouwen terug. Zelfvertrouwen geeft intrinsieke motivatie.

Boekrecensie

Te slim voor de brugklas. Wat denk je zelf?

"Te slim voor de brugklas. Wat denk je zelf?"

Janneke van Oorschot.

Verhalen van zeven slimme, heel verschillende brugklassers en hun mentor.

Aan het woord is...

Richelle de Deugd

Richelle de Deugd 

eigenaar Hobega

"Hoogbegaafden kunnen zich heel erg ‘niet begrepen’ en ‘niet gezien’ voelen (zoals ze werkelijk zijn) door mensen in hun dagelijkse omgeving."

Casus

Zoon van Martin

‘Toen ik voor het eerst bij jou kwam was het alsof ik van binnen een BMW motor had maar omdat ik niet op wilde vallen, verstopte ik mezelf in een Lada carrosserie.'