Aan het woord is Ria Havinga

Naam: Ria Havinga-Brand
Functie: voorzitter St. Koepel Hoogbegaafdheid, een samenwerkingsverband van vier ouder/belangenverenigingen (Pharos, Hint, Choochem, Mensa-Nederland) voor hoogbegaafden in Nederland. De Koepelsamenwerking richt zich alleen op beleidsmatig terrein, zie www.koepelhb.nl
Geboortejaar:  
1958

 

Wat doet u in het dagelijks leven?

Naast de beleids- en belangenbehartigingspositie (vrijwilligerswerk) als voorzitter St. Koepelhoogbegaafdheid werk ik als initiator en coördinator voor bovenschoolse invalpools bij diverse werkgevers in het basisonderwijs. Daarnaast ben ik getrouwd, hebben we samen een gezin met zeven kinderen, waarvan nog twee volwassen kinderen thuis wonen en vanuit huis studeren.

 

Wat heeft u met hoogbegaafdheid?

Hoogbegaafd zijn is geweldig! Het biedt zoveel ontwikkelingsmogelijkheden en verwondering! Ik heb echter gezien dat ontwikkeling van aanwezig talent niet vanzelf spreekt. Toen ik ontdekte dat hoogbegaafdheid gevolgen heeft binnen het onderwijssysteem, maar ook in het kerkelijk samenleven, heb ik mede met andere christenen aan de wieg gestaan van de christelijke vereniging Choochem.  In mijn ogen is het tot bloei brengen van gaven en talenten een eerbewijs aan de Schepper, ongeacht of dat nu in het onderwijs of in de kerk plaatsvindt.

 

Wat was uw eerste confrontatie met hoogbegaafdheid?

Eén van onze kinderen (in de jaren negentig) las op twee-en-een-halfjarige leeftijd en speelde met vier jaar piano; ging gewoon naar de basisschool en raakte in groep drie op zesjarige leeftijd depressief. Toen we hem vroegen wat er toch met hem aan de hand was, zei hij: “De dingen die ik wil, die mag ik niet en de dingen die ik moet, die wil ik niet. Waarvoor leef ik eigenlijk? Ik zou liever dood zijn.' Naderhand bleek het etiket hoogbegaafdheid van toepassing. Ik blijf die etikettering een vreemde zaak vinden, omdat het kind wordt geëtiketteerd in plaats van het egalitaire onderwijssysteem.

 

Wat is volgens u het meest hardnekkige vooroordeel over hoogbegaafdheid?

Dat hoogbegaafde kinderen zich vanzelf wel ontwikkelen, er vanzelf komen en dat hoogbegaafdheid een luxeprobleem is. Ik heb ontdekt dat zulke kinderen uitermate vatbaar zijn voor onderpresteren, perfectionisme en (faal)angst en dat het afmeten aan 'niet realistische' idealen negatieve gevolgen heeft voor het eigen zelfbeeld.

 

Wat is volgens u een dilemma binnen hoogbegaafdheid?

Eisen stellen en verantwoordelijkheid (laten) nemen  en daar tegenover zorgen voor inspiratie en motivatie. Binnen het (plus)onderwijsaanbod voor hoogbegaafden worden veel leuke projecten bedacht om hoogbegaafden uit te dagen. Veel van dit plusonderwijs zie je niet apart gewaardeerd op rapporten van de kinderen. Ook wordt plusonderwijs volgens de onderwijsinspectie doorgaans niet apart vermeld in schoolplan of schoolgids of op schoolwebsites. Plusonderwijs moet niet alleen inspireren of leuk zijn, het moet ook eisen stellen. Er moet hard voor gewerkt worden. Die werkhouding, de volharding én het resultaat moeten gewaardeerd worden. Ook op rapporten.

 

Wat is volgens u het interessantste aan hoogbegaafdheid?

Op zoek te zijn naar inspiratie; de enorme concentratie, motivatie en betrokkenheid als er een onderwerp van belangstelling zich aandient; en de hele wereld dient als onderzoeksbron!

 

Wat is volgens u het leukste aan hoogbegaafdheid?

De gave om je blijvend te verwonderen en anderen daar deelgenoot van te maken. De kennishonger en de snelheid om die info te verwerken en in te passen! Zodra een kind iets ontdekt of geleerd heeft, vergroot het zijn wereldbeeld. Als het daarin stukje bij beetje van betekenis kan zijn voor anderen, kan het bijpassende eigen verantwoordelijkheid in het gezin of op school krijgen. En dat bevordert dan een eigen positief zelfbeeld en welbevinden. Voor een hoogbegaafd kind zit de beloning vaak aan de 'binnenkant' van de dingen: gezelligheid, saamhorigheid, inzicht, dat iets goed gaat lopen.

 

Wat is volgens u het meest onbekende aan hoogbegaafdheid?

Dat hoogbegaafdheid in het onderwijssysteem vrijwel altijd een anachronisme met zich meebrengt. Als je wilt aansluiten bij de leerjaargroep is er overlap in leeftijd, maar een gebrek in aansluiting op inhoud en interesse. Het kind kan dan zich niet meer verwonderen en niet meer delen. Sluit je aan bij de belangstelling van het hoogbegaafde kind op inhoud en interesse, dan is er een leeftijdskloof. Maar het kind kan zich dan wel blijven verwonderen, onderzoeken en meer delen met anderen. Het is de uitdaging voor het reguliere onderwijs om de aansluiting in lesaanbod voor hoogbegaafden in het voordeel voor het hele onderwijs te benutten. Als excelleren door de aangeboden verbreding, verdieping en versnelling 'gewoon' gevonden wordt, kan dat voor de hele school streven naar kwaliteit en vervolgens kwaliteitsverbetering opleveren.

 

Welk symbool/plaatje zou u geven aan hoogbegaafdheid?

Schatgraven!

 

Wat zou u op korte termijn willen doen (ongeacht haalbaarheid) voor hoogbegaafden?

Ik zou in het curriculum van alle lerarenopleidingen en PABO's aandacht voor ontwikkelingsverschillen en hoogbegaafdheid verplicht willen zien. Als een leraar geen beeld heeft van de enorme ontwikkelingsverschillen, hoe kan hij of zij dan leerproblemen of hoogbegaafdheid herkennen?
Verder juich ik de ontwikkeling van academische PABO's toe. En het zou een enorme onderwijskwaliteitsimpuls zijn als via vierjarige accreditatie verplichte scholingen met bijbehorende beloning naar een volgende salaristrede ingevoerd zou gaan worden. Niet bijgeschoold, dan geen hoger(e) salaristrede zoals nu automatisch het geval is. Dat zou ook een positief effect kunnen hebben op de status van het vak van leraar. Nu is (bij)scholing na de opleiding tot docent of leerkracht vaak alleen afhankelijk van de eigen motivatie/ betrokkenheid of loyaliteit jegens het team en wordt scholing verder ook niet apart beloond. Er is dus veel te weinig prikkel om geregeld bij te scholen in het onderwijs. Dat moet vroeg of laat leiden tot kwaliteitsverlies op scholen. Goed onderwijs staat of valt met de docent. Investeer dus eerst in goed ontwikkelde en voortdurend bijlerende leerkrachten. Welk bedrijf neemt nog genoegen met personeel dat zich niet geregeld bijschoolt? Van dergelijke maatregelen zouden niet alleen de hoogbegaafden profiteren, maar alle leerlingen. De maatschappij profiteert daar op termijn uiteraard het meeste van.

 

Wat is uw droom/wens voor hoogbegaafden?

Dat zij leren liefhebben door hun talenten te ontdekken, te ontwikkelen en te gebruiken voor hun medeschepselen en tot eer van hun Schepper. Dat ze daarvan genieten en zich op hun plek én geborgen voelen. Dat ze fijne mensen om zich heen hebben, die hen op een goede manier spiegelen zodat ze zicht op zichzelf en hun (on)mogelijkheden krijgen. Dat is een droomwens die ik ieder mens gun.

 

Welk boek of welke film over hoogbegaafdheid kunt u ons aanbevelen?

Onze brochure met een overzicht aan lezingen rondom hoogbegaafdheid, leuk voor een eerste kennismaking, zie  http://www.koepelhb.nl/brochures.html

 

Heeft u voor ons een case / voorbeeld mbt hoogbegaafdheid dat u met ons wilt delen?

In de zandbak op school wordt door een hoogbegaafde kleuter en twee vriendjes uit de klas een zandkasteel gebouwd. De hb-kleuter vindt een zilverpapiertje en probeert de zonnestralen te vangen . Omdat hij stopt met bouwen en staat te 'dromen' en in de weg staat, krijgt hij een klap met een schep van een klasgenootje. Het hb-kind roept verontwaardigd 'au', wrijft over zijn hoofd en begint de andere kleuter op zijn gedrag aan te spreken in plaats van terug te slaan.
Is het geslagen kind 'niet weerbaar' en sociaal emotioneel achter? Of is het kind sociaal emotioneel juist verder doordat het kiest voor onderhandelingstactiek?

Boekrecensie

Te slim voor de brugklas. Wat denk je zelf?

"Te slim voor de brugklas. Wat denk je zelf?"

Janneke van Oorschot.

Verhalen van zeven slimme, heel verschillende brugklassers en hun mentor.

Aan het woord is...

Richelle de Deugd

Richelle de Deugd 

eigenaar Hobega

"Hoogbegaafden kunnen zich heel erg ‘niet begrepen’ en ‘niet gezien’ voelen (zoals ze werkelijk zijn) door mensen in hun dagelijkse omgeving."

Casus

Zoon van Martin

‘Toen ik voor het eerst bij jou kwam was het alsof ik van binnen een BMW motor had maar omdat ik niet op wilde vallen, verstopte ik mezelf in een Lada carrosserie.'